فسیلها آثار و بقایای بهجا مانده از موجودات زندهای هستند که طی میلیونها سال در سنگهای رسوبی شکل گرفتهاند. این سنگها به مانند کتاب تاریخ زمین اطلاعات ارزشمندی را در اختیار ما قرار میدهند.
شرایط لازم برای تشکیل فسیل
برای تشکیل فسیل، باید جسد از عوامل تجزیهکننده دور بماند. عواملی مانند اکسیژن، آب، گرما، باکتریها و دیگر موجودات زنده میتوانند مانع این فرآیند شوند. جانداران با قسمتهای سخت مانند استخوانها و صدفها احتمال بیشتری برای فسیلشدن دارند. محیطهای دریایی به دلیل رسوبگذاری مداوم، بهترین مکان برای تشکیل فسیلها هستند.
مکانهای مناسب برای تشکیل فسیل
بستر دریاها و اقیانوسها، یخچالهای طبیعی، خاکستر آتشفشانی، صمغ گیاهان، مواد نفتی، دریاچهها، باتلاقها، معادن نمک و دیگر مناطق مشابه مکانهایی مناسب برای تشکیل فسیلها هستند.
انواع فسیلها
- فسیلهای کامل: مانند حشره در صمغ گیاه یا ماموت در یخچالهای طبیعی، که تمامی بدن جاندار حفظ شده است.
- فسیلهای جانشین شده: مواد آلی جاندار با مواد معدنی مانند آهک یا سیلیس جایگزین شدهاند؛ مثال: درختهای آهکی و سیلیسیشده.
- فسیلهای آثاری: شامل ردپاها، خزیدن یا دیگر فعالیتهای زیستی جانداران است.
- فسیلهای قالب خارجی و داخلی: قالبهای خارجی مربوط به بخش بیرونی بدن و قالبهای داخلی مربوط به داخل بدن جاندار هستند.
کاربردهای فسیلها
فسیلها مانند جعبه سیاه هواپیما، اطلاعاتی از گذشته زمین در اختیار ما قرار میدهند. از فسیلهای راهنما برای:
- تعیین سن لایههای زمین،
- اثبات جابجایی قارهها،
- و یافتن منابعی چون نفت و زغالسنگ استفاده میشود.
ویژگیهای فسیل راهنما
- فراوانی در محیطهای مختلف،
- تشخیص آسان،
- و نمونههای متعدد موجود.
فرآیند اکتشاف منابع زیرزمینی
برای کشف نفت و زغالسنگ ابتدا عکسهای هوایی تهیه و سپس با کمک امواج لرزهای و روشهای دورسنجی منطقه بررسی میشود. در صورت تایید، چاههای اکتشافی و سپس چاههای اصلی حفر میشوند.
سنگهای رسوبی
سنگهای رسوبی معمولاً بهصورت لایهلایه هستند. لایههای پایینی قدیمیتر از لایههای بالایی هستند، مگر اینکه نیرویی آنها را جابهجا کرده باشد. فسیلها در این سنگها یافت میشوند و اطلاعاتی درباره آبوهوای گذشته در اختیار ما قرار میدهند:
- سنگهای تبخیری (مانند نمک و گچ) نشاندهنده آبوهوای گرم و خشک،
- زغالسنگ نشاندهنده آبوهوای گرم و مرطوب،
- و فسیلهای دریایی نشاندهنده محیطهای آب گرم و دریایی هستند.
تکامل جانداران
از بررسی فسیلها، دانشمندان به این نتیجه رسیدند که جانداران اولیه ساختار سادهتری داشتهاند و به مرور زمان این ساختار پیچیدهتر شده است.
دیدگاه شما